Het platte dak van een oud stadspand of monument ligt vaak verscholen achter een gevel of kroonlijst. Vanaf de straat zie je het nauwelijks, maar het doet net zoveel werk als elk ander dak. Bij een dakrenovatie van een monument komt er wel meer bij kijken. Hieronder lees je wat er anders is: van de vergunning en het zicht op de dakrand tot oud hout en isoleren zonder vochtproblemen.
Heb je een vergunning nodig voor een dakrenovatie van een monument?
Vaak wel. Bij een rijksmonument of gemeentelijk monument is voor veel wijzigingen een omgevingsvergunning nodig. Dat geldt ook in een beschermd stadsgezicht. Of jouw renovatie eronder valt, hangt af van wat er verandert. Een nieuwe bedekking in dezelfde kleur en op dezelfde hoogte is iets anders dan een dak dat door isolatie een flink stuk dikker wordt. Vraag het altijd vooraf na bij de gemeente. Die beslist, niet de dakdekker. Neem wel het voorstel van de dakdekker mee, met de nieuwe hoogte van de dakrand en de materialen. Dan weet de gemeente waar het over gaat.
Wat is er anders aan een plat dak op een oud pand?
| Onderdeel | Wat je vaak aantreft | Waar de dakdekker op let |
|---|---|---|
| Dakbeschot | Oude houten delen, soms meerdere keren hersteld | Rot, doorbuiging en hoe het beschot op de balken ligt |
| Balklaag | Zware oude balken, niet altijd recht | Afschot en of het dak extra gewicht kan dragen |
| Dakrand | Kroonlijst, borstwering of zinken goot | Het zicht vanaf de straat en de aansluiting op metselwerk |
| Oude lagen | Meerdere lagen dakleer of bitumen over elkaar | Wat eraf moet en of er asbest in kan zitten |
| Lood | Loodslabben en loketten langs muren en schoorstenen | Of het lood nog dicht is en goed is ingewerkt |
| Lichtkoepels | Oude koepels of glazen daklichten | Hoogte van de opstand na isoleren |
Kun je een monument isoleren aan de buitenkant?
Bij een plat dak meestal wel, en vaak is het de beste plek. Isoleren aan de buitenkant heet een warm dak. De isolatie ligt boven het dakbeschot, met een dampremmende laag eronder en de bitumen erover. De oude constructie blijft daardoor warm en droog. Aan de binnenkant isoleren is bij oude panden lastiger. Plafonds met ornamenten of oude balken wil je niet wegwerken, en een koude constructie boven binnenisolatie geeft kans op condens. Het verschil lees je in warm dak of koud dak.
Het lastige punt bij monumenten is de hoogte. Isolatie maakt het dak dikker. Ligt er een borstwering of kroonlijst omheen, dan is daar meestal ruimte. Is de dakrand laag en goed zichtbaar, dan kan een dikker dak het aanzicht veranderen. Dan zoek je samen naar een dikte die genoeg isoleert en waarbij de rand er goed uit blijft zien. PIR-isolatie isoleert per centimeter goed, waardoor het pakket dunner blijft dan bij andere materialen.
Waarom is de dampremmende laag bij oude panden zo belangrijk?
Oude panden zijn vaak gebouwd om te ademen. Muren nemen vocht op en geven het weer af. Ga je zo’n pand isoleren, dan verandert de manier waarop warmte en vocht door de constructie bewegen. Vocht uit de ruimte eronder mag niet in de isolatie terechtkomen. Daarom moet de dampremmende laag onder de isolatie dicht zijn, ook langs de muren en opstanden. Een kleine kier is genoeg om vocht in het dakpakket te laten condenseren. Hoe dat werkt, staat in de dampremmende laag.
Hoe gaat een dakrenovatie van een monument in de praktijk?
- Kijken en vastleggen. De dakdekker brengt de bestaande situatie in kaart: lagen, randen, lood en lichtkoepels. Foto’s helpen bij de vergunning.
- Voorstel en vergunning. Met het voorstel vraag jij na of een vergunning nodig is en vraag je die aan.
- Sloop met beleid. Oude lagen gaan er voorzichtig af. Waardevolle onderdelen, zoals een zinken goot of oud lood dat nog goed is, blijven waar dat kan.
- Ondergrond herstellen. Rotte delen van het dakbeschot worden vervangen. Balken worden nagekeken.
- Nieuwe opbouw. Dampremmende laag, isolatie, onderlaag en toplaag bitumen.
- Aansluitingen. Lood langs muren en schoorstenen, lichtkoepels en de afwerking van de dakrand passend bij het pand.
Waar let je op bij de keuze van een dakdekker voor een oud pand?
Vraag naar ervaring met oude panden in de buurt. In een historische binnenstad ligt de bereikbaarheid vaak lastig, met smalle straten en weinig ruimte voor materiaal. Vraag ook hoe de dakdekker omgaat met wat hij onder de oude lagen tegenkomt. In een oud pand zit altijd iets onverwachts. Een goed voorstel zegt hoe dat wordt gemeld en besproken. Zie ook de projecten van Roofmaster, waaronder daken in het centrum van Bergen op Zoom.
Wat als er oude lagen met asbest op het dak liggen?
Op oude panden zijn platte daken in de loop van de jaren vaak meerdere keren overlaagd. Onder de bovenste bitumen kan nog dakleer uit de vorige eeuw liggen. In oude dakbedekking, kitten en sommige randafwerkingen van vóór de jaren 90 kan asbest zitten. Dat zie je niet aan de buitenkant. Twijfelt de dakdekker, dan volgt eerst een inventarisatie door een gecertificeerd bureau. Zit er asbest in, dan verwijdert een gecertificeerd saneringsbedrijf het. Roofmaster doet dat niet zelf, maar legt daarna het nieuwe dak. Hoe dat traject loopt, lees je in asbest in je oude dak.
Bij een monument kost die stap extra tijd naast de vergunning. Reken daar vroeg op, dan schuift de start van het dakwerk niet onverwacht op. Het verslag van de inventarisatie is ook handig voor de gemeente, omdat het laat zien wat er van het oude dak overblijft.
Wat is de volgende stap?
Bij een monument begin je vroeg, omdat een vergunning tijd kost. Renske plant met je in wanneer Laurens komt kijken. Hij bekijkt het dak, de randen en het lood en zegt wat er nodig is. Met zijn voorstel kun je bij de gemeente navragen wat er mag. Meer over de aanpak lees je bij dakrenovatie.
Veelgestelde vragen
Mag ik het platte dak van mijn monument zomaar vervangen?
Dat hangt af van wat er verandert. Bij een monument of in een beschermd stadsgezicht is vaak een vergunning nodig. Vraag het altijd vooraf na bij de gemeente.
Kan een monument met bitumen worden afgedekt?
Een plat dak op een monument heeft vaak al bitumen of dakleer. Een nieuwe bitumen bedekking ligt dan voor de hand, maar overleg bij zichtbare wijzigingen met de gemeente.
Wordt een monument dikker als je het dak isoleert?
Ja, isolatie maakt het dakpakket dikker. Met PIR blijft dat beperkt, maar bij een lage, zichtbare dakrand moet de dikte goed gekozen worden.
Wat gebeurt er met het oude lood op het dak?
Lood dat nog dicht en goed ingewerkt is, kan blijven. Lood dat gescheurd of losgekomen is, wordt vervangen.


